شادى نفيسى
116
عقلگرايى در تفاسير قرن چهاردهم ( فارسى )
رشيد رضا پس از فوت عبد ه و ناتمام ماندن تفسيرش ، از آيهء 125 نساء به بعد ، روش استاد را ادامه داد و با اندك تفاوتى به تفسير آيات بعدى همت گمارد . اما او نيز به اتمام تفسير موفق نگشت و المنار با تفسير آيهء 52 سورهء يوسف ، خاتمه يافت . رشيد رضا در سال 1354 قمرى درگذشت . « 1 » تفسير الجواهر تفسير جواهر اولين تفسير كامل قرآن در دورهء معاصر و تنها تفسير كاملى است كه با نگرشى علمى به قرآن تدوين شده است . اين تفسير ، نوشتهء شيخ طنطاوى جوهرى است كه در سال 1287 قمرى در مصر متولد شد و تحصيلات خود را در مراكز علمى مختلف قاهره گذراند . او نزديك به سى عنوان تأليف دارد كه در آنها توجه بسيارى به علوم شده است . تفسير جواهر از آخرين نوشتههاى او است كه در سال 1356 قمرى ، در 25 مجلد و يك مجلد ملحقات نگارش آن پايان يافت . او در سال 1358 قمرى در قاهره وفات يافت . « 2 » تفسير فى ظلال القرآن تفسير فى ظلال ، تفسيرى كامل از قرآن است كه با نگاهى ادبى به قرآن و با نگرشى زندگىساز و حركت آفرين به اين پيام الهى ، به دست سيد قطب به رشتهء تحرير درآمده و معرف دو سبك تفسيرى به شمار مىآيد . سيد فرزند ارشد الحاج قطب بن ابراهيم است كه در سال 1324 قمرى در يكى از آبادىهاى اسيوط متولد شد . زندگى تفسيرى سيد را مىتوان به سه مرحله تقسيم كرد : مرحلهء اول : سيد در سال 1351 در رشتهء ادبيات موفق به اخذ ليسانس گرديد و فعاليتهاى خود را در همين زمينه با روزنامهنگارى و نمايشنامه نويسى ادامه داد . اول بار در سال 1357 با چاپ مقالهاى تحت عنوان « التصوير الفنى فى القرآن » ( آفرينش هنرى در قرآن ) در مجلهء المقتطف ، پا به عرصهء تفسير گذارد . سيد در اين
--> ( 1 ) . حميد عنايت ، سيرى در انديشهء سياسى عرب ، ص 156 - 160 ؛ فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، منهج المدرسة العقلية الحديثة فى التفسير ، ص 175 - 182 . ( 2 ) . محمد ابراهيم شريف ، اتجاهات التجديد فى تفسير القرآن فى مصر ، ص 701 - 704 ؛ فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، اتجاهات التفسير فى القرن الرابع عشر ، ج 2 ، ص 638 و 639 .